Në përvjetorin e 35-të të ngjarjes që vulosi fundin e turpshëm të ateizmit shtetëror në vendin tonë, rihapjes së Xhamisë së Et’hem Beut, dhe rikthimit të lirisë së besimit, Fondacioni ALSAR dhe Shoqata Tirana mbajtën në Hotel “Tirana International” një simpozium.

Salla “Balsha” u mbush plot këtë të dielë të 18 janarit, ndërsa mirëpriti figura të lidhura me aktin e guximshëm të vitit 1991, familjarë e pasardhës të protagonistëve të atëhershëm, dhe qytetarë të kryeqytetit.

Simpoziumi u hap me këndim Kur’ani dhe me dëgjimin më pas të Himnit Kombëtar.

Në fjalën përshëndetëse, z. Mehdi Gurra, kryetari i Fondacionit ALSAR, ngriti lart rëndësinë e rihapjes së Xhamisë së Et’hem Beut më 18 janar 1991. Ai tha:

“Zonja dhe zotërinj!

Të ftuar dhe të pranishëm në këtë sallë!

Ju uroj mirëseardhjen në simpoziumin e organizuar nga Fondacioni ALSAR në bashkëpunim me Shoqatën TIRANA për një ngjarje që është pa dyshim një prej gurëve të parë dhe më domethënës kilometrikë në hapjen e epokës së re pasdiktatoriale kur kishte mbetur dhe një dhjetëvjeçar nga mbyllja e shekullit të kaluar.

Rihapja e Xhamisë së Et’hem Beut nuk ishte një akt spontan i nxitur nga rrjedha e ngjarjeve, por shprehje e fortë e guximit qytetar dhe e shpirtit fetar të tiranasve, bij të një qyteti që nuk u pajtua kurrë me komunizmin vrasës dhe ateizmin çnjerëzor, sepse besimi i vërtetë, siç na mëson Kur’ani, është i ngulitur në zemra dhe nuk çrrënjoset me dhunë: ‘Nuk ka dhunë në fe. E vërteta është dalluar qartë nga e kota.’ (Kur’an; el-Bekare, 256)

Pavarësisht përpjekjeve prej asaj kohe e deri më sot për ta lënë në hije apo në qoshe të historisë këtë thyerje vargonjsh të errësirës së kuqe dhe ripërqafim të lirisë së besimit, derdhja e popullatës në dyert e xhamisë ikonike në zemër të kryeqytetit të shqiptarisë atë

18 janar të vitit 1991 shënon sfidimin e parë të regjimit në agoni, pikërisht në sheshin qendror të pushtetit të tij simbolik.

Asnjëherë nuk kishte përjetuar ky shesh një grumbullim të tillë për të dëgjuar ezanin si himn të lirisë; as studentët e dhjetorit nuk ia kishin dalë të zbrisnin aty gjer në atë çast. Për më tepër, vetëm pa muaj më parë, në një miting të regjimit në të njëjtin shesh ishin dëgjuar premtime dhe betime për besnikëri ndaj një ideologjie që mohonte Zotin, ndërsa sot kumbonte fjala që i mbijeton çdo tiranie: ‘Allahu është Dritë e qiejve dhe e tokës.’ (Kur’an; en-Nur, 35)

Miopia dhe shpresa e kotë e dalëzotësve të ideologjisë antiZot u rrëzuan shpejt, sepse hapja e xhamisë e ktheu pushtetin e pretenduar rrejshëm te sundimi i vërtetë – sundimi që nga fillimi i ekzistencës e deri në fund të saj i përket vetëm Krijuesit!

Prandaj rihapja e Xhamisë së Et’hem Beut në janarin e akullt, por shpirtërisht të nxehtë, në kapërcyell të dy epokave duhet parë shumë më gjerë dhe shumë më thellë: si një dëshmi e qartë e fuqisë hyjnore mbi çdo plan e komplot njerëzor, mbi çdo shpirtligësi dhe mizori të krijesave që dalin nga udha e drejtë!

Pjesëmarrës të nderuar në simpozium!

Nismëtarët e hapjes së Xhamisë së Et’hem Beut kanë merituar shumë më tepër përmendje, vlerësim e mirënjohje për çfarë përgatitën e bënë në pak javë. Aspirata, përpjekja dhe finalizimi me sukses i hapjes së dyerve të një objekti të heshtur për mbi dy dhjetëvjeçarë i kanë gdhendur emrat e tyre jo vetëm në historikun e rilindjes së besimit të lirë, por edhe në historinë e qytetarëve më të denjë të Tiranës.

Ata u bënë shembull i asaj që Profeti Muhammed ka thënë: ‘Veprat më të dashura tek Allahu janë ato që bëhen me sinqeritet, edhe nëse janë të pakta.’ (Hadith)

Institucione me autoritetin përkatës, të njohur nga ligji apo statusi i tyre, do të duhej t’ua kishin çmuar meritën e t’ua kishin shprehur falënderimin shumë më herët e në mënyrën më të denjë këtyre pionierëve të rikthimit të lirisë së besimit, përmes rikëndimit të thirrjes për namaz nga minarja e qendrës së kryeqytetit.

Ajo që ne, Fondacioni ALSAR dhe Shoqata TIRANA, po bëjmë sot është një akt nderimi për një brez të tërë, duke veçuar më të parët dhe më të dalluarit në rikthimin e së drejtës njerëzore dhe shoqërore për besim të lirë, të sinqertë e të paprekshëm në Zot!

Dua të theksoj se për emrat e veçuar për nderim me tituj jemi mbështetur në referenca të kohës, në artikuj e shkrime ku janë përmenduar si pjesëtarë të komisionit nismëtar për rihapjen e Xhamisë së Et’hem Beut. Kjo nuk e kufizon aspak nderimin dhe mirënjohjen tonë për të gjithë ata që u angazhuan në këtë sipërmarrje të guximshme 35 vite më parë.

Simpoziumit i uroj punime të mbara, kumtuesve ligjërim të dobishëm, dhe të gjithë të pranishmëve dëgjim të mbarë!

E lusim Zotin e Madhëruar që këtë organizim ta pranojë si vepër të mirë, për organizatorët dhe pjesëmarrësit, dhe si dëshmi për brezat që vijnë!”

Fjala përshëndetëse në radhë, e kryetarit të Shoqatës TIRANA, z. Rushdi Keçi, e shkurtër dhe e përmbledhur, përmbante dhe shprehjen e kënaqësisë për këtë bashkëpunim mjaft pozitiv me Fondacionin ALSAR, në organizimin dhe mbajtjen e simpoziumit.

Përfaqësuesi në simpozium i Ambasadës së Republikës së Turqisë në Tiranë, z. Adem Gerlegiz, vuri në pah restaurimin e Xhamisë së Et’hem Beut nga TİKA në fillim të kësaj dekade dhe rivënien në funksion me pjesëmarrjen në ceremoni të presidentit të Turqisë, z. Recep Tayyip Erdoğan.

Simpoziumi vijoi me mbajtjen e tre kumtesave. Prof. Xhemal Balla foli për “Emocione nga rihapja e Xhamisë së Et’hem Beut”. Nga z. Saimir Rusheku u dëgjua kumtesa me temën, “35 vjet nga rihapja e Xhamisë së Et’hem Beut dhe rikthimi i lirisë së besimit”. Kumtuesi i tretë, z. Admirim Banaj, kishte zgjedhur gjithashtu një temë të ngjashme, “Rihapja e Xhamisë Et’hem Bej për besimtarët muslimanë”.

Pas dëgjimit me vëmendje të kumtesave u dhanë titujt e nderit. Me tituj u nderuan: Xhavit Alimehmeti, Ramazan Rusheku, prof. Xhemal Balla, dr. Shefqet Ndroqi, Ibrahim Balla, Faik Kasollja, dr. Qazim Bakalli, Selim Stafa, Islam Kadesha, Bardhyl Fico, Iljaz Alimehmeti, Mehmet Sinella dhe Fadil Subashi.

Piktori Adnan Deda paraqiti për të pranishmit një punim ku përfaqësohej brezi i tërë i atyre që morën përsipër dhe bënë rihapjen e Xhamisë së Et’hem Beut më 18 janar 1991. Nëpërmjet portretit të të ndjerit Ramazan Rusheku, fqinjit dhe frymëzuesit të piktorit në të ri të tij, ishte synuar vështrimi i një brezi të devotshëm, të përqafuar fort me Islamin.

Simpoziumi e përmbushi më së mirë qëllimin për përkujtimin në këtë përvjetor të rihapjes së Xhamisë së Et’hem Beut, të hedhjes dritë mbi të, dhe të shprehjes së mirënjohjes dhe nderimit të thellë për protagonistët, besimtarë dhe qytetarë të Tiranës.

Fondacioni ALSAR organizoi në Shkodër një takim me shkrimtarin e mirënjohur Kim Mehmeti, të pritur e të dëgjuar në sallën e Bibliotekës “Marin Barleti”.

Aktiviteti i së enjtes, paraditen e 11 dhjetorit, në kuadër të projektit afatgjatë të Fondacionit ALSAR, “Libri, dhurata më e çmuar”, u realizua në bashkëpunim me Shtëpinë Botuese Logos-A, me qendër në Shkup.

Sallën ku u zhvillua aktiviteti e mbushën banorë të qytetit të Shkodrës, të apasionuar pas librit, njohës dhe lexues të veprave letrare të shkrimtarit të ftuar në këtë takim të veçantë.

Kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra, iu drejtua të pranishmëve me një fjalë të shkurtër, ku nënvizoi hovin e Botimeve ALSAR dhe sjelljen te publiku të titujve shumë cilësorë, dalluar veçanërisht për përmbajtjen.

Ai foli për aktivitetin kulturor të ALSAR-it dhe për praninë në Shkodër me organizime të herëpashershme të fondacionit në tre fushat e veprimtarisë së tij.

Shkrimtari Kim Mehmeti, tek e mori fjalën, tha se ndihej i privilegjuar që gjendej në Shkodër. “Nuk është punë e vogël,” tha ai, “të flasësh në ditë me një moment kaq të rëndësishëm, kur këtij qyteti i bëhet dhurata më e çmuar, libri, e këtë e bëjnë dy botues, ALSAR dhe Logos-A, që janë shumë të rëndësishëm për kulturën shqiptare.”

Me gjuhën e tij të thjeshtë, të drejtpërdrejtë, e të kuptueshme për çdokënd, Kim Mehmeti u ndal në rëndësinë e ruajtjes së gjuhës, në peshën që ka të shkruarit, e në ruajtjen dhe të kujtesës historike.

Mjeshtri i penës, i falënderoi të pranishmit për pjesëmarrjen dhe për dëgjesën dhe i la vend pas ligjëratës së shkurtër një bashkëbisedimi të kërkuar çiltërsisht.

Aktiviteti përmbante ekspozimin dhe dhurimin e titujve të përzgjedhur nga botimet e ALSAR-it dhe të Shtëpisë Botuese Logos-A.

Për të pranishmit në takimin me shkrimtarin Kim Mehmeti u dhuruan 144 tituj, në një numër të përgjithshëm prej 3000 kopjesh.

Projekti kulturor i Fondacionit ALSAR, “Libri, dhurata më e çmuar”, i shërben pasurimit të bibliotekave vetjake dhe të institucioneve të ndryshme brenda vendit dhe në troje ku flitet shqip.

Fondacioni ALSAR mbajti sot, të enjten e 4 dhjetorit, një sesion shkencor të kushtuar ish-kryetarit të Shoqatës “Tirana”, Arben Tafaj, të ndarë nga kjo jetë një vit më parë.

Sesioni shkencor u organizua në bashkëpunim me Fondacionin “Arben Tafaj”, të krijuar nga familjarë të të ndjerit.

Tema e sesionit shkencor përkonte me titullin e librit, “Arben Tafaj dhe Shoqata ‘Tirana’ – Një rrugëtim ndërepokal dhe një kujtesë e pashlyer”, të saponxjerrë nga shtypi nga Botimet ALSAR.

Salla “Balsha”, në Hotel “Tirana International”, u mbush me të interesuarit për sesionin shkencor, personalitete, ish-shtetarë, të angazhuar në aktivitet social, të afërm të të ndjerit, qytetarë të Tiranës, etj.

Fjalën e hapjes e mbajti kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra, i cili tha:

“Të nderuar pjesëmarrës në këtë sesion shkencor!

Na ka mbledhur këtu përkujtimi i figurës së një qytetari të denjë të Tiranës, të ikur papritmas nga kjo jetë një vit më parë. Boshllëku i krijuar nga ky largim i beftë ndihet ende qartë, si të kishte ndodhur dje ajo ngjarje lënduese për zemrën dhe shpirtin e çdo njohësi nga afër, e të afërmve të gjakut dhe të shoqërisë së gjerë.

Arben Tafaj la shenjë me aktivitetin social dhe përkushtimin e veçantë për komunitetin e tiranasve. U bë i dashur në të gjallë për ata që e rrethonin, si i afrueshëm, i sjellshëm, i gatshëm për të ndihmuar dhe vepruar, i papërtuar dhe i kudogjendur.

Kujtesa na e sjell atë të qeshur e energjik, të butë në fjalë e të vendosur, të respektueshëm e të vlefshëm për miqësi. Shoqata ‘Tirana’ i detyrohet së tepërmi Arben Tafajt për statusin

që i siguroi, për praninë e kurdohershme në hapësirën ku pulsonte jeta shoqërore e kryeqytetit, për meritat e fituara nëpërmjet protagonizmit pozitiv të tij.

Arben Tafaj përmblodhi brenda vetes dhe i shfaqi si duhet cilësitë më të mira të një tiranasi të dhënë pas traditës dhe përqafues të së resë, të angazhuar për ta ruajtur mirë të parën dhe të kujdesur që e dyta të mos fshijë çfarë gjen përpara. Pikëpamja e tij e palëkundur, për të cilën u kujdes dhe që të materializohej për aq sa e lejonin rrethanat, ishte se Tirana duhej të ruante më së pari vlerat e njohura si qytet, e pastaj të përthitheshin çfarë siguronin pozicioni dhe funksioni si kryeqytet i Shqipërisë.

E kuptojmë tani se ndërthurja tek ai e veprimtarisë shoqërore dhe politike dhe sjellja me masë në çfarë tha dhe bëri e shndërruan atë nga një njeri aktiv në një personalitet me dinjitet e të meritueshëm për kujtesë! Ngulitja e emrit të Arben Tafajt në një fondacion, të themeluar nga familjarë të tij, është nderimi më i mirë për të.

Zonja e zotërinj!

Ky sesion shkencor, i organizuar në bashkëpunim me Fondacionin ‘Arben Tafaj’, i kushtohet të ndjerit, për gjthçka dha për qytetin, për kryeqytetin dhe për qytetarët.

Organizimi i Fondacionit ALSAR pason aktivitetin e mbajtur po nga ky ent në mesin e janarit të këtij viti, në të dyzetat e ndarjes nga kjo jetë të Arben Tafajt. Në atë aktivitet pata treguar për projektin e diskutuar me të më herët për përgatitjen e një libri për veprimtarinë njëzetvjeçare të Shoqatës ‘Tirana’. Ndërsa ALSAR-i e shprehu përkushtimin për ta mbajtur fjalën e dhënë edhe tani, pa praninë e tij fizike në këtë botë, mungoi interesimi nga shoqata për ta realizuar botimin. Gjetja e gjuhës së përbashkët dhe vullneti i dyanshëm me Fondacionin ‘Arben Tafaj’ çuan fatmirësisht në konkretizimin e idesë.

Nuk ka dyshim se çdo njeri në këtë sallë do të donte të thoshte diçka për Arben Tafajn, por ngaqë organizimi ka specifikën e një sesioni shkencor, kjo është e pamundur. Këtë radhë fjalën do të mund ta marrin vetëm të parashikuarit për të folur.

Bashkëpunimi mes nesh, individual dhe institucional, ishte kurdoherë i mirëpritur dhe frytdhënës. Ne bëmë më të mirën dhe kontribuam modestisht, e sinqerisht, sa herë që bashkuam energjitë në aktivitete të përbashkëta për Tiranën.

Ky sesion shkencor dhe botimi që do të dhurohet janë homazhi ynë, i Fondacionit ALSAR, për të munguarin fizikisht dhe të pranishmin fuqimisht me kujtimin e mirë, për të pazëvendësueshmin Arben Tafaj!

Organizimin e një aktiviteti të ngjashëm i sugjerojmë dhe Shoqatës ‘Tirana’, ku mund të japë dhe çmime në shenjë vlerësimi dhe nderimi për ish-kryetarin e saj.

Lusim Zotin t’ia ketë pranuar ndër punët e mira të ndjerit kontributin shoqëror!

Qoftë i xhenetit!

Sesionit shkencor i uroj punime të mbara!”

Një fjalë përshëndetëse mbajti për të pranishmit z. Ilir Tafaj, kryetari i Fondacionit “Arben Tafaj”.

Prof. dr. Fatmira Rama mbajti ligjëratën, “Shoqata ‘Tirana’ në kontekstin historik dhe kontributi i shquar i drejtuesit të saj, Arben Tafaj”.

Pas saj ligjëroi z. Naim Hasa, temë e fjalës së të cilit ishte, “Arben Tafaj – një lider komunitar dhe një model qytetar në promovimin e harmonisë dhe zhvillimit shoqëror”.

Kumtesa e fundit u mbajt nga z. Alban Rreli, nën titullin, “Arben Tafaj, një misionar i vlerave”.

Botimi i Fondacionit ALSAR, “Arben Tafaj dhe Shoqata ‘Tirana’ – Një rrugëtim ndërepokal dhe një kujtesë e pashlyer”, u dhurua për të pranishmit në përfundim të sesionit shkencor.

Panairi i Librit në Tiranë po pret vizitues të shumtë në këtë fundjavë nëntori, jo vetëm nga kryeqyteti dhe qytetet e Shqipërisë, por dhe nga përtej kufirit.
Stenda e Botimeve ALSAR ka tërhequr vëmendjen për titujt e rinj dhe është vizituar pandërprerë nga të interesuarit për të patur diçka prej saj në bibliotekat e tyre.
Ndër vizitorët ka qenë dhe shkrimtari i mirënjohur nga Maqedonia e Veriut, z. Kim Mehmeti.
Atë e ka pritur kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra, i cili i ka treguar botimet e reja dhe specifikat e tyre.
Shkrimtari e ka shprehur vlerësimin për Botimet ALSAR me disa rreshta të shkruar enkas: “ALSAR-i i boton librat me dashuri, andaj librat e këtij botuesi nuk kanë vetëm
përmbajtjen e brendshme, por edhe rrëfimin për përkushtimin dhe dashurinë e botuesit ndaj librit.”

Botimet ALSAR, stenda e tyre në Panairin e Librit 2025, kanë patur sot vizitorë të veçantë, të interesuar për të parë më nga afër e për të shfletuar produktet e një pune shumëvjeçare dhe të një përkushtimi të vazhdueshëm botues.

Kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra, ka pritur në stendën e Botimeve ALSAR ambasadorin e Republikës së Turqisë në Tiranë, z. Tayyar Kağan Atay, të shoqëruar nga koordinatori i TİKA-s në Tiranë, z. Mustafa Ata, dhe koordinatori i Institutit “Yunus Emre” në Shqipëri, z. Oğuzhan Sakoğlu.

Ai u ka uruar mirëseardhjen ambasadorit turk dhe dy koordinatorëve, të TİKA-s dhe Institutit “Yunus Emre”, dhe i ka falënderuar për vizitën në stendën e ALSAR-it. Z. Gurra u ka treguar mysafirëve botimet e paraqitura në panair, autorët turq të botuar, dhe u ka folur për punën e jashtëzakonshme që bëhet për t’i sjellë publikut tekste sa më cilësore dhe të dobishme.

Ambasadori i Republikës së Turqisë në Tiranë, z. Tayyar Kağan Atay, është njohur me botimin e sapodalë me dokumente osmane për gjashtë qytete, secili më vete. Z. Mehdi Gurra i ka shpjeguar se bëhet fjalë për gjashtë libra në dy gjuhë, në shqip dhe turqisht, për Tiranën, Elbasanin, Shkodrën, Ulqinin, Novi Pazarin dhe Nishin, në të cilët gjenden faksimile të dokumenteve osmane mbi jetën sociale, ekonomike, etj., në to.

Titullarët e institucioneve turke në Tiranë kanë parë dhe shumë botime të tjera, përgjithësisht me tematikë historike dhe të lidhura me vendin e tyre.

Nga ata është çmuar puna e Fondacionit ALSAR në fushën e botimeve dhe është shprehur inkurajimi për vazhdimin e këtij angazhimi botues.

Edicioni i 28-të i Panairit të Librit në Tiranë ka hapur dyert të mërkurën e 13 nëntorit, duke u dhënë mundësinë dhjetëra shtëpive botuese të librit në shqip t’i ofrojnë lexuesit të çdo moshe prurjet më të reja.

Botimet ALSAR paraqiten sërish me stendën e tyre të pasur, ku mund të gjenden daljet më të reja nga shtypi dhe tituj më të hershëm, interesi për të cilët vijon të mbetet i lartë.

Librat më të rinj të ALSAR-it përmbajnë tekste me tematikë të përzgjedhur; dallojnë mes tyre të karakterit historik, arkivor, besimor, etj.

Autorë vendas dhe të huaj zënë vend në stendën e Botimeve ALSAR, të mirëseardhur prej kur kanë vendosur të bashkëpunojnë me këtë ent botues.

Lexuesit do të kenë çfarë të shohin dhe të zgjedhin për të marrë mes titujve të shumtë dhe të larmishëm.

Botimet ALSAR e konsolidojnë më tej në këtë panair praninë gjithnjë e më të kërkuar në tregun e vështirë të librit.