Në kuadër të aktiviteteve arsimore dhe kulturore të Fondacionit ALSAR, dhe në vijim të projektit afatgjatë, “Libri, dhurata më e çmuar”, qindra tituj librash janë dhuruar për studentë të Fakultetit të Shkencave Sociale të Universitetit të Tiranës.

Ceremonia e dhurimit u mbajt sot, më 17 janar, në auditoret e këtij fakulteti, me praninë e shumë ndjekësve të studimeve të larta të interesuar për të përfituar nga kjo dhuratë e veçantë.

Në aktivitetin e organizuar në bashkëpunim me departamentet e fakultetit mbajti një fjalë prof. dr. Zyhdi Dervishi, ku falënderoi përzemërsisht Fondacionin ALSAR për librat e dhuruar. Ai foli për kontributet e ALSAR-it në fushën e kulturës, në mbështetjen e studentëve, si dhe në lëmin humanitar.

Do t’u drejtohej studentëve dhe drejtori administrativ i Fondacionit ALSAR, z. Saimir Rusheku, për t’u folur në mënyrë të përmbledhur për veprimtarinë e ALSAR-it, për shtyllat e kësaj veprimtarie – humanitare, arsimore dhe kulturore – dhe për arritjet në vite.

Dhurata përbëhej nga 200 tituj librash, shpërndarë më pas për studentët, përgjithësisht vajza, që patën mundësinë dhe të zgjidhnin mes tyre botimet më me interes.

Për tre ditë me radhë, më 13-15 janar, u mbajt në Tetovë një aktivitet trajnues për mësimdhënësit e gjuhës arabe.

Pjesëmarrës në aktivitet ishin përfaqësues të institucioneve studimore nga Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Presheva.

Trajnimin e organizuan në bashkëpunim “Lingua Star”, qendër e gjuhëve të huaja në Tetovë, FOCIC, Fondacioni “Qendra e Civilizimit Islam”, nga Shkupi, dhe Instituti Ndërkombëtar “Akdem Istanbul”, me qendër në Stamboll.

Metodat e mësimdhënies së gjuhës arabe u trajtuan gjatë aktivitetit, me trajnues kryesor ekspertin e metodologjisë bashkëkohore të mësimit të arabishtes për të huaj, dr. Ahmed el-Ruhban.

Prania e Fondacionit ALSAR qe e dukshme në trajnim. Kryetari i tij, z. Mehdi Gurra, ishte i pranishëm në ceremoninë mbyllëse.

Veprimtaria i shërbeu përgatitjes më të mirë të mësimdhënësve të gjuhës arabe në rajonin tonë.

Tirana do të përjetonte një ngjarje të madhe më tepër se tre dekada më parë, rihapjen e xhamisë në sheshin e saj qendror. 18 janari i vitit 1991 shënonte kthimin e lirisë së besimit, aq shumë të ëndërruar dhe të kërkuar.

Një program kushtuar 32-vjetorit të atij momenti të paharrueshëm historik për besimtarët dhe qytetarët e kryeqytetit dhe të Shqipërisë u organizua dhe u mbajt nga Fondacioni ALSAR në ambientet e hotelit “Tirana International”.

Vargjet kur’anore të kënduara mjeshtërisht mga mysafiri nga Turqia, hafiz Hakan Kutlu, pedagog në Universitetin “Fatih Sultan Mehmet” në Stamboll, e hapën programin në sallën “Balsha”, mbushur me pjesëmarrës.

Kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra, u uroi mirëseardhjen të pranishmëve dhe mbajti fjalën e hapjes, në të cilin tha:

“Pas pak ditësh mbushen 32 vite nga rihapja e Xhamisë së Et’hem Beut, një prej ngjarjeve që vulosën fundin e një regjimi të ushqyer nga ateizmi dhe që aplikoi ateizmin e vetëm shtetëror në botë.

Hapja më 18 janar 1991 e dyerve të mbyllura me dhunë të xhamisë në qendër të Tiranës ishte ëndërr e shndërruar në realitet, falë Zotit, për mijëra besimtarë, për të rinj të cilët i kishin parë baballarët e tyre të binin në sexhde fshehurazi, për ata të cilët kishin besuar pandërprerë se do t’i gëzoheshin sërish një ditë dritës së fesë.

Atë ditë tubimi ishte i natyrshëm, madhështor dhe sublim. Prania masive jashtë xhamisë dhe brenda saj nënkuptoi përfundimin e epokës ateiste për vendin tonë! Ajo datë shënoi mbarimin e mjerimit shpirtëror për këdo në kërkim të ushqimit me fjalën e Zotit dhe të ecjes në jetë nën shembullin e Profetit Muhammed (a.s.)!

Xhamia e Et’hem Beut i rezistoi një kohe të egër, një ideologjie makabre, një diktature perverse, për t’u veshur me simbolikën e çlirimit nga prangat e jofetarisë së detyruar. 18 janari i 32 viteve të shkuara ia rihapi besimtarit horizontin e mbuluar me re, tani e tutje i lirë për të besuar në fenë e tij.

‘Pas vështirësisë vjen lehtësimi’, thuhet në Kur’an. Dhe vërtet, pas 23 vitesh errësirë ndriti dielli i ditës së re për besimtarët!

Ky program është në përkujtim të kësaj ngjarjeje të madhe, për ta sjellë në kujtesë edhe njëherë atë kohë, për të qenë falënderues pandërprerë për mëshirën hyjnore dhe për t’i falënderuar përsëri nismëtarët e rihapjes së xhamisë.

Xhevahir i kryeqytetit, Xhamia e Et’hem Beut pret e përcjell sot besimtarë dhe vizitorë me një pamje të rinuar. Ajo mbetet po aq e dashur dhe po aq mallëngjyese sa në ditët e rihapjes. Simbol në vitet ’90 i ngadhënjimit të besimit mbi ateizmin, xhamia qëndron në ditët tona sfiduese ndaj valëve të zhvillimit të ethshëm material dhe përkujtuese në qendër të Tiranës se nuk ka mbi pasurinë shpirtërore, se nuk ka gjë më të vyer se besimi në Zot.

Xhamia e Et’hem Beut iu nënshtrua një restaurimi të plotë, të kryer nga TİKA, enti që konkretizon një pjesë të madhe të mbështetjes së Turqisë mike për Shqipërinë. Falë kësaj mbështetjeje në fushën e kulturës dhe të ruajtjes së trashëgimisë kombëtare janë restauruar dhe po restaurohen dhe objekte të tjera kulti kudo ku ndërhyrja është vlerësuar e nevojshme. Gjithmonë pranë shqiptarëve në këto dekada tranzicioni, Turqia po i dhuron Tiranës tani një gur të çmuar, xhaminë e Namazgjasë.

Gëzimi në përkujtimin e 32-vjetorit të rihapjes së Xhamisë së Et’hem Beut nuk përkon, për fat të keq, me ndjenjën e bashkësisë së muslimanëve për jubileun e 100-vjetorit të themelimit të Komunitetit Musliman Shqiptar. Viti jubilar i gjen drejtuesit e institucionit të padëshiruar nga një masë e madhe besimtarësh, të pakënaqur me mënyrën e drejtimit të punëve. Sektarizmi i një grushti personash nuk mund ta mbajë peng riorganizimin e jetës fetare islame në këtë institucion.

E thashë këtë për të vënë në dukje se përtej fasadës plot shkëlqim të Xhamisë së Et’hem Beut ka akoma gjëra për të rregulluar edhe pas 32 viteve. Nuk mjafton vetëm restaurimi i godinave, por kërkohet dhe kthimi i dinjitetit të institucionit, duke patur si burim frymëzimi plejadën e figurave të ndritura si Vehbi Dibra, Hafiz Ali Korça, Hafiz Ibrahim Dalliu, etj.

Programi është quajtur ‘Gjurmëve të traditës’ sepse Xhamia e Et’hem Beut përfaqëson një traditë që duhet mbajtur gjallë, të ruajtur nga të parët tanë e që duhet ruajtur dhe nga ne. Fondacioni ALSAR është i mirënjohur për aktivitetin e tij në ruajtjen e trashëgimisë kulturore kombëtare.

Xhamia e Et’hem Beut mund dhe duhet të shihet dhe nga këndi i një tradite ndërtimore, e cila meriton të respektohet në aktivitetin ndërtues të objekteve të faljeve. Shoqata dhe fondacione të përfshira në ndërtimin e xhamive duhet t’i përmbahen sadopak arkitekturës tradicionale, për të mos e shtuar kaosin e jetës sonë sociale.

Në mbarim të fjalës sime, salavatet janë për Profetin Muhammed (a.s.), prijësin e besimtarëve në udhën e fesë me sunnetin e tij!”

Myftiu i Tivarit, z. Mujdin ef. Milaimi, mbajti ligjëratën, “Si do të jetonin muslimanët sot po të ishte profeti Muhamed a.s. mes nesh?”, të ndjekur me shumë vëmendje.

Me të njëjtin interes u dëgjua dhe ligjërata tjetër, e kryeimamit të Ulqinit, z. Ali Bardhi, “Shefati i pejgamberit a.s. dhe salavati në Mevludin e Hafiz Ali Riza Ulqinakut, e të mbështeturit me argument nas”.

Ilahitë dhe interpretimet e grupit artistik “Semazen” gjallëruan sallën dhe ia shtuan bukurinë programit.

Në sallën “Balsha” të hotelit “Tirana International” u zhvillua ceremonia e paraqitjes së librit, “Për Toptanasit që di – Midis Lindjes dhe Perëndimit”, të autorit Ajten Toptani, dhe një botim i Fondacionit ALSAR.

Mes një pjesëmarrjeje të gjerë, në promovim u fol për tematikën dhe vlerat e librit, e u shprehën gjithashtu konsideratat për Botimet ALSAR.

Fjalën e hapjes e mbajti kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra, i cili tha:

“Të nderuar pjesëmarrës në paraqitjen e këtij botimi!

Mbledhja në këtë sallë për promovimin e një libri është mbyllje ideale e një viti për një fondacion si ky i yni që gjithnjë e më shumë po u kushton vëmendje dhe energji botimeve të reja.

Po aq ideal besoj se duhet të jetë ky moment tubimi dhe për autorin, përmbledhësin e një historie në tekst dhe fotografi për familjen së cilës i përket dhe që i ka kushtuar një kohë të gjatë përgatitjes së kësaj vepre.

Ndërsa jashtë kësaj godine sheshi qendror i kryeqytetit është shndërruar në arenën e një feste disajavore, përjetimi ynë festiv këtu është i një lloji tjetër, shumë më i koncentruar, më i veçantë, më domethënës e më në kontrast.

Të pranishëm të nderuar!

Prej tre dekadash e më shumë jetojmë në një tjetër epokë; kohë e mjaftueshme për të parë dhe kuptuar se nga po shkon rrjedha e ngjarjeve. Për njerëzit e iluzioneve, e ardhmja nuk premton aq sa duhet, në mos asgjë. Kush ka patur shpresa të mëdha deri sot ka provuar sigurisht dhe zhgënjim. Ndërkaq, nostalgjikët kanë shumë për të kujtuar me mall. Përtej kësaj, optimizmi duhet të mbizotërojë dhe kur mjedisi ushqen ndrydhje.

E pra, të tëra këto i sintetizon vepra për të cilën jemi mbledhur, fryt i ndjesive dhe përgjegjësive që autorit ia kanë dhënë rrënjët familjare. Përkatësinë e tij individuale ai e ka kthyer në frymëzim për të shkruar për, ‘Për Toptanasit që di – Midis Lindjes dhe Perëndimit’.

Tiranas të vjetër dhe të rinj!

Toptanasit zënë një vend të rëndësishëm në historinë e qytetit, të kryeqytetit, dhe të vendit, protagonistë në zhvillimet e njohura në jetën shqiptare. Ata kanë parë ditë të mira dhe të këqija, kanë provuar kulme dhe perëndime, kanë patur paqe dhe trazime, kanë njohur respektin dhe përbuzjen, begatinë dhe vuajtjen. Sado të panatyrshme të kenë qenë rëniet në sytë e tyre, ato nuk kanë bërë përjashtim nga natyrshmëria e kësaj bote, se vazhdimësia e gjithçkaje johyjnore është e përkohshme, asnjëherë e përhershme.

Botimi i paraqitur sot përpara jush dhe publikut të gjerë jua bën të njohur historinë e kësaj familjeje në kornizën e asaj që autori e ka zgjedhur dhe për titull, ‘Për Toptanasit që di’. Z. Ajten Toptani i ka dhënë punimit formën e një përmbledhjeje të përgjithshme historike dhe të një albumi fotografik, duke u mbështetur në burime historike dhe duke marrë për referencë trajtesa historianësh. Aty ku i ka lejuar liri vetes, si në ilustrimet e tij, imagjinatën e ka patur të skajshme, herë-herë më tepër se të guximshme.

Zonja dhe zotërinj!

Qëllimi i botimeve të ALSAR-it është që t’i shërbejnë kulturës sonë kombëtare, pasurimit të trashëgimisë kulturore dhe forcimit të identitetit kombëtar. Mbi 300 tituj të botuar në vite flasin për ndjekjen konsekuente të këtij objektivi.

Ky botim gjithashtu është në këtë suazë, i nxjerrë nga shtypi prej nesh edhe pse pikëpamjet e autorit nuk përkojnë në raste të caktuara me tonat. Por ja që përkime absolute nuk mund të ketë!

Botuesi ka respektuar qëndrimet e autorit, pa u përfshirë në përcaktime për përmbajtjen që do ta kishin cenuar bashkëpunimin.

Nga kjo familje kanë dalë figura të rëndësishme për të cilët historianët kanë mendime të ndryshme. Prandaj ne, si botues, nuk kemi dashur të përqendrohemi në një emër apo në një tjetër, duke pranuar, në të kundërt, të botojmë një histori përmbledhëse të toptanasve.

Ne mendojmë se është e nevojshme mbajtja e një simpoziumi, ku historianët të flasin mbi kontributet e çdo personaliteti të spikatur të familjes Toptani në historinë e Shqipërisë. Kjo vepër e sapobotuar le të shërbejë si nxitje për një simpozium të tillë.

Me këtë rast, lejomëni ta falënderoj në veçanti zotin Thomas Frashëri, i cili u bë shkas për njohjen tonë me autorin e librit dhe për botimin e tij. Një falënderim është gjithashtu për autorin, si dhe për të gjithë ju që na respektuat me pjesëmarrjen tuaj. Uroj që ky promovim t’ju japë kënaqësinë e duhur!”

Pas tij e mori fjalën historiani Beqir Meta, i ndjekur nga z. Thomas Frashëri, që u ndal në një recensë të botimit.

Në promovim përshëndeti prof. dr. Ferid Hudhri. Të pranishmëve iu drejtua dhe autori i librit, z. Ajten Toptani.

E enjtja ishte ditë ekskursioni për një grup djem e vajzash të kurseve të gjuhës turke pranë Fondacionit ALSAR; një vizitë në qytetin mijëvjeçar të Beratit, si destinacion i vizitueshëm në çdo kohë e stinë, me trashëgiminë e pasur historike, kulturore dhe arkitekturore.

Ekskursioni u organizua në kuadër të veprimtarive kulturore të fondacionit të kushtuara njohjes së historisë dhe bukurive të vendit tonë, të qyteteve tona. Një traditë e konsoliduar vit pas viti.

Ndjekësit e kurseve të gjuhës turke vizituan objekte muzeore gjatë qëndrimit disaorësh, urën antike, u ngjitën në kala, panë Osumin që e përshkon në mes qytetin dhe u mahnitën me arkitekturën e shtëpive njëra mbi tjetrën.

Pasuritë monumentale, xhamitë, muzetë, lanë mbresa te ekskursionistët gjatë shëtitjes së Beratit.

Vizitën e bëri më të këndshme dreka e përbashkët me shoqëruesit në ekskursion, mësuesit e kurseve dhe pjesëtarët e personelit të Fondacionit ALSAR.

Në kthimin për në kryeqytet u bë dhe një vizitë e shkurtër në Belsh.

Botimet ALSAR i japin publikut një punim të gjerë për një familje me shumë emër në Tiranë, përgatitur nga një pasardhës i saj, me ambicien për t’ia ruajtur asaj historinë dhe për t’ia vënë në pah shkëlqimin e dikurshëm.

“Për Toptanasit që di – Midis Lindjes dhe Perëndimit”, me autor Ajten Toptanin, u botua nga Fondacioni ALSAR me synimin e qartë për t’ia bërë të njohur lexuesit historinë e një dere të madhe, prej nga dolën shumë figura që lanë gjurmë në të shkuarën e vendit.

Interesi botues i Fondacionit ALSAR ishte për historinë e tërë të toptanasve, pa dashur dhe pa kërkuar fokusim në një personazh të veçantë. Botuesi mund të mos ketë pikëpamje të njëjtë aty-këtu me autorin, madje nuk ndan të njëjtin mendim dhe të njëjtën optikë për trajtesa të veçanta, si në shkrim dhe në ilustrim, por respekton autorësinë dhe ia lë lexuesit gjykimin, i bindur në qëllimin fisnik të botimit.

* * *

“Për Toptanasit që di” ka tiparet e një historiku dhe të një albumi, me informacion të shumtë për familjen Toptani. Njohja me historinë e saj të çon dhe te të kuptuarit e trashëgimisë së Tiranës, qoftë historike, etnografike, kulturore dhe njerëzore.

Jetëshkrimet, qindra ilustrime, tabelat gjenealogjike, janë në funksion të përshkrimit sa më të detajuar të kësaj familjeje.

Punimi përbëhet nga dy pjesë, e para me tekste dhe ilustrime, dhe e dyta krejtësisht me ilustrime, ku përfshihen fotografi, grafika dhe vizatime. Botimin e mbyll një tabelë e plotë gjenealogjike e familjes Toptani.

Në rreth 700 faqe, punimi është kontribut me shumë vlerë për njohjen e familjes Toptani dhe rolin e saj në historinë e vendit tonë, për mbajtjen gjallë të kujtimit të së shkuarës së toptanasve.

Dhe siç shkruan autori në epilog, i kufizuar në rrethin e familjes mbiemrin e së cilës mban, “Duhet të ruajmë traditën dhe historinë e përpjekjeve të asaj pjese të kontributit tonë familjar për vendin dhe civilizimin e tij….”