Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, i Akademisë së Studimeve Albanologjike, në bashkëpunim me Universitetin “Eqrem Çabej” të Gjirokastrës, organizuan të premten një konferencë shkencore mbi kontributin e prof. dr. Seit Mansakut në gjuhësinë shqiptare.

Në konferencë  e mori fjalën mes shumë kumtuesve dhe z. Mehdi Gurra, kryetari i Fondacionit ALSAR. Ai foli mbi bashkëpunimin me prof. Mansakun, si përkthyes në disa botime, redaktues në të tjera, dhe mbajtës kumtesash në aktivitete të ndryshme.

1. Gurra e vlerësoi lart në trajtesë kontributin e prof. Seit Mansakut në Botimet ALSAR, dhe në respekt të këtij kontributi i ftoi organizatorët e konferencës që kumtesat e mbajtura t’i jepen ALSAR-it për t’i mbledhur e publikuar në një botim të posaçëm.

Fjala e z. Mehdi Gurra:

Nisma për t’u duartrokitur e organizimit të një konference shkencore për kontributin e prof. dr. Seit Mansakut në gjuhësinë shqiptare më ka dhënë vërtet një mundësi mjaft të mirë për ta vënë në dukje mes jush dhe ndihmesën e tij në përvijimin e një linje intelektuale, thuajse akademike, në veprimtarinë e Fondacionit ALSAR.

Trajtesa ime sigurisht që ndryshon disi nga e parafolësve, ndonëse në thelb ka falënderimin për kontributin e një njeriu ende në lëvizje, vijueshmërisht në studim, pandërprerë në aktivitet. Prof. dr. Seit Mansaku i përket një plejade që aktin e trashëgimisë së tyre e kanë nënshkruar me penën e punës studimore, të ligjërimit në dobi të kulturës kombëtare.

Pa të, e të tjerë si ai, tranzicioni ynë shoqëror shumëdekadësh do të kishte qenë më i mundimshëm, më i varfër, më pështjellues, më dëmtues, më i pangjyrë dhe kaotik. Përbën njëfarë ngushëllimi, shoqëruar me grimca optimizmi, fakti se ka lëmenj veprimtarie ku topitja, plogështia, letargjia, në mos krejt e huaj, nuk është gjithsesi e mirëpritur, e dëshiruar.

Largpamësia në krijimin e Fondacionit ALSAR dhe në trajtësimin e tij mbi tre boshte, njëri prej të cilëve ishte kulturor, e parashihte “shfrytëzimin” e pasurisë intelektuale dhe akademike  njerëzore në përmbushjen e misionit atdhetar të vetideuar.

Pas kaq shumë kohësh e pas një reflektimi të shpejtë, e them me plot gojën se prof. dr. Seit Mansaku e ka dhënë deri më tani, e shpresoj të vazhdojë ta japë, atë kontribut të kërkuar prej tij në lëmin e albanologjisë, aq sa çështjet e saj janë lëvruar në organizmin të cilit i prij prej në krye të herës.

Prania e tij e herahershme, përmes ideve dhe sugjerimeve në të njëjtën kohë, në bordin e botimit, apo si përkthyes a përgatitës botimesh, i ka shërbyer hedhjes së farës, mbjelljes, çeljes dhe rritjes së frytit të kulturës në një fondacion dita-ditës më të vendosur për t’u bërë zë referues përtej karakterit humanitar, me të cilin qe mburrur e njohur deri para jo shumë vitesh.

Mendimit sado të vogël të sjellë mbase prej dikujt këtu se ajo çfarë po them është një mirënjohje e pandier, e paqëlluar dhe mekanike, mund t’i përgjigjem fare mirë me renditjen e disa prej punëve tona që mbajnë emrin e prof. dr. Seit Mansakut, rrëfyese të kthjellëta e të sinqerta të kontributit të analizuar.

Ai shqipëroi nga frëngjishtja për Fondacionin ALSAR veprën e Pashko Vasës, “Skicë historike mbi Malin e Zi sipas traditave gojore shqiptare”, për të cilën do të shkruante në faqet hyrëse të saj, se: “traditat gojore popullore të përzgjedhura dhe të përdorura nga një historian e dijetar me kulturë të gjerë si Pashko Vasa, njohës i mirë dhe i drejtpërdrejtë i gjeografisë dhe i historisë së atyre viseve për të cilat shkruan dhe i Perandorisë Osmane që sundonte mbi to, marrin vërtet vlerën e dëshmive historike”. Nuk mund të lihet pa thënë këtu se vepra do të pritej mjaft mirë dhe me interes si në Shqipëri dhe përtej kufijve qoftë për temën, qoftë për mjeshtërinë e shqipërimit. 

Prof. dr. Seit Mansaku mban po ashtu autorësinë si përkthyes nga frëngjishtja në botimin “Thirrje e kolonisë shqiptare në Turqi drejtuar fuqive të mëdha të Antantës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës”. Për ta ilustruar rëndësinë e këtij botimi, dhe me anë të tij dhe kontributin e përkthyesit, mjaftojnë disa fjali mes faqeve 11-12, ku lexojmë: “Askush nuk e mohon se shqiptarët janë një racë e fisshme burrash sypatrembur, të guximshëm, punëtorë dhe të ndershëm, virtyte të çmuara në Europë. Ata duan aq kufij të gjerë sa të mund të zhvillohen dhe të mirëpresin vëllezërit e tyre nga shtetet fqinje që presin me padurim të vendosen në një Shqipëri të re. Nuk ekziston rreziku i konflikteve të brendshme me bazë fetare. Shqiptari i krishterë është i bashkuar me shqiptarin mysliman nëpërmjet gjuhës, historisë së përbashkët dhe lidhjes etnike, forca e së cilës nuk kuptohet lehtë, kuptohet vetëm nga ata që i njohin mirë shqiptarët.” 

Për botimin anastatik “Kalendari kombiar” dhe promovimin e tij, prof. Mansaku do të shkruante dhe mbante një kumtesë në Prishtinë në fundin e marsit të vitit 2018. Nën titullin: “Gjuha shqipe dhe shkolla shqipe në faqet e Kalendarit Kombiar”, ai do të merrte në analizë atë çka vetë e përcaktonte aty si “një nga organet kryesore të periudhës së Rilindjes dhe të Pavarësisë kombëtare”.

Por ç’do të thoshte ai për “Kalendarin kombiar”, për botimin e risjellë për lexuesin nga Fondacioni ALSAR? Po citoj nga kumtesa e tij: “Botimi dhe përhapja e Kalendarit Kombiar ka qenë një shkollë e madhe atdhetarizmi, shkollë diturie enciklopedike dhe shqiptarie, udhërrëfyes i vlerave historike, kulturore dhe shkencore kombëtare dhe ndërkombëtare, promovues i dijeve teorike dhe praktike nga fusha të ndryshme. Ai ka luajtur një rol të jashtëzakonshëm në zgjimin dhe formimin e vetëdijes kombëtare të shqiptarëve…. Botimi i kësaj vepre na afron atë botë shqiptare plot idealizma dhe atdhetarizma e sakrifica sublime të Rilindasve të mëdhenj për të cilat ka shumë nevojë koha jonë, brezat tanë dhe brezat e ardhshëm. Koha jonë ka nevojë për idealizmin dhe përkushtimin atdhetar të Rilindasve të mëdhenj.”

Në vazhdim të kontributit të tij, prof. dr Seit Mansaku ishte, së bashku me një varg kolegësh, pjesë e këshillit të botimit të librit “Shoqëri e të Shtypuri Shkronja Shqip 1879 – Përmbledhje studimesh dhe artikujsh me rastin e 140-vjetorit të themelimit, 1879-2019”.

Po kaq me vlerë dhe i rëndësishëm ishte dhe kontributi i tij në përgatitjen e botimit anastatik “Alfabetare e gjuhësë shqipe – Në Stamboll më 1879”.

Një kontribut të veçantë historik, gjuhësor e kulturor, do ta cilësonte prof. Mansaku një tjetër vepër të botuar nga Fondacioni ALSAR, atë të prof. Xhevat Lloshit, “Fjalorët e shqipes me turqishten”, në kumtesën e mbajtur në ceremoninë e promovimit. 

Në të gjitha këto vepra, dhe në të tjera të redaktuara nga ai, e njëkohësisht në shkrime e kumtesa, prof. dr. Seit Mansaku e vuri veten në rolin e një kontribuesi në Botimet ALSAR kushtuar albanologjisë. E bëri këtë me vullnet e dashamirësi, me profesionalizëm dhe seriozitet akademik, pa bërë sigurisht lëshime në kurriz të cilësisë dhe duke u mbyllur çdo shteg atyre.

Vështrimi im këtu ishte vërtet deri diku i përgjithshëm, jo i specifikuar në hollësi dhe në analiza të imtësishme, siç bënë më herët kumtues të përqendruar te gjuhësia dhe shqipja, por kjo është e shpjegueshme, sepse ato nuk janë në fushat e mia të kualifikimit. Përqendrimi im, përndryshe, ishte në bërjen të njohur të kontributit të prof. Seit Mansakut për çështjet e albanologjisë në Fondacionin ALSAR dhe, për rrjedhojë, e natyrshëm, të shprehjes së falënderimit në këtë mënyrë për gjithçka na ka dhënë ai e që presim të na japë në të ardhmen.     

Prof. dr. Musa Yıldız, rektori i Gazi Üniversitesi, institucionit të arsimit të lartë në kryeqytetin turk, zhvilloi një vizitë në Fondacionin ALSAR.

I shoqëruar në vizitën e tij nga zëvendësrektori dhe një delegacion, rektori u prit nga kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra.

Pasi u uroi mirëseardhjen, z. Gurra i njohu miqtë e nderuar nga Turqia me arritjet e Fondacionit ALSAR, me historikun dhe aktivitetet e shumta, si dhe me objektivat për të ardhmen.

Miqësia midis dy popujve dhe bashkëpunimet ndërshtetërore e joqeveritare u vunë fillimisht në pah, për ta zhvendosur theksin në mundësitë e bashkëpunimit mes dy institucioneve.

Duke marrë në konsideratë faktin se Turqia dhe universitetet e saj janë një destinacion i pëlqyeshëm për studentët shqiptarë, dhe duke patur parasysh se Fondacioni ALSAR u vjen vazhdimisht në ndihmë të rinjve që duan të shkollohen, u diskutua krijimi i hapësirave që kontingjente studentësh nga vendi ynë t’i ndjekin studimet në Universitetin Gazi e të mbështeten prej tij.

Rektori i Universitetit Gazi, prof. dr. Musa Yıldız, u njoh më tutje me botimet e reja të Fondacionit ALSAR.

Në harkun kohor të dy muajve, Fondacionin ALSAR e kanë vizituar tre rektorë të universiteteve publike turke, me të cilët është biseduar për vendosjen apo forcimin e urave të bashkëpunimit.

Fondacioni ALSAR nxori nga shtypi për lexuesit dy botime të reja, në vijim të një aktiviteti botues gjithnjë e në zgjerim.

Për temat që bartin dhe për përmbajtjen e tyre, librat e sapobotuar do të ngjallin me siguri interesin e publikut dhe do të marrin vëmendjen e duhur.

Botimi i parë sillet në suazat e historikes, një analizë marrëdhëniesh dhe një parashikim i së ardhmes së tyre.

“Marrëdhëniet midis Turqisë, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut – e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja” përbëhet nga katërmbëdhjetë kapituj, me kontribute të akademikëve turq, shqiptarë dhe maqedonas.

Vepra analizon të shkuarën e këtyre marrëdhënieve, shqyrton të tashmen e tyre, dhe sugjeron të ardhmen.

E autorit Moritz Steinschneider, vepra “El Farabi” është një përkthim, kushtuar jetës dhe veprës së filozofit arab. Dhe, ashtu siç e thotë dhe nëntitulli, “me vështrim të veçantë mbi historinë e shkencës greke ndër arabët”.

Të dy veprat u shtojnë larminë botimeve të ALSAR-it, dita-ditës dhe më të kërkuara.

Në ambientet e Fondacionit ALSAR u mirëprit për një vizitë rektori i Universitetit “Ondokuz Mayıs” (“Nëntëmbëdhjetë Maji”) të Samsunit, në Turqi.

Mikut nga Turqia ia uroi mirëseardhjen kryetari i Fondacionit ALSAR, z. Mehdi Gurra.

Prof. dr. Yavuz Ünal, shoqërohej nga një prej zëvendësrektorëve dhe nga përgjegjësi për studentët e huaj në Universitetin “Ondokuz Mayıs”.

I pranishëm në vizitë ishte dhe atasheu për arsimin pranë Ambasadës së Republikës së Turqisë në Tiranë, z. Metin Bulut.

Delegacionin e bashkëshoqëronte një përfaqësi e shoqatës së esnafëve të Prizrenit.

Biseda e ngrohtë me mysafirët u hap nga z. Gurra me një paraqitje të gjerë të veprimtarisë shumëvjeçare të Fondacionit ALSAR, ndalur në mënyrë të posaçme në aktivitetin arsimor dhe në ndihmën e dhënë brezit të ri për shkollim.

Me rektorin, z. Ünal, një përkrahës i hershëm, prej vitesh, i projekteve të ALSAR-it, u diskutuan ide bashkëpunimi, duke u vënë në pah disa fusha. Mes tyre, krijimi i një hapësire për një kontingjent studentësh shqiptarë që të studiojnë në universitet me bursat e vetë këtij institucioni të lartë arsimor në degë të ndryshme të dijes. Po ashtu, dhe krijimi i mundësisë për ndjekjen e programeve arsimore në distancë, nëpërmjet komunikimit online. U diskutua dhe për përkthimin nga turqishtja në shqip të literaturës përgjithësisht historike në lidhje me rajonin, me Ballkanin, me rëndësi të veçantë sidomos në kuadrin e zhvillimeve aktuale.

Pritja dhe biseda me rektorin e Universitetit “Ondokuz Mayıs”, të themeluar në Samsun në vitin 1975 si një institucion i lartë arsimor shtetëror rajonal, dhe me mysafirët e nderuar që e shoqëronin, u përshkua nga fryma miqësore.

Në këtë frymë ishte ftesa e bërë nga rektori, prof. dr. Yavuz Ünal, drejtuesve të Fondacionit ALSAR për të vizituar qytetin e Samsunit dhe Universitetin “Ondokuz Mayıs” në muajin e ardhshëm.

Fondacioni ALSAR hapi sot dyert për të pritur mysafirë për Fitër Bajramin.
Autoritete, personalitete dhe bashkëpunëtorë, u pritën nga kryetari i Fondacionit ALSAR, me të cilin shkëmbyen urimet e përzemërta.
Z. Mehdi Gurra priti kryetarin e Bashkisë së Tiranës, z. Erion Veliaj, dhe prefektin e qarkut të Tiranës, z. Afrim Qëndro.
Mysafirët i uruan festën z. Mehdi Gurra, për të vijuar më pas me të një bisedë të lirshme.
Mes vizitorëve të shumtë ishte dhe kryetari i shoqatës “Tirana”, z. Arben Tafaj, urues gjithashtu për festën në mbarim të muajit të madhëruar të Ramazanit.
Pritjet dhe përcjelljet e mysafirëve i shoqëroi atmosfera festive e kësaj dite, e pranishme kudo. Aktiviteti i gjerë dhe tepër i lavdërueshëm humanitar i Fondacionit ALSAR zuri vend në biseda. Në shkëmbimet e mendimeve u vu në pah dhe masiviteti në festimet e Fitër Bajramit.
Për mysafirët u servirën ëmbëlsira, ndjekur nga urimi, “Për shumë vjet!”

Komedia e mirënjohur dhe shumë e dashur për publikun artdashës, “Shi në plazh”, me skenar të të ndjerit Teodor Laço, është vënë në skenë në Pallatin e Kulturës të Kukësit nga gjimnazistë të shkollës së mesme “Havzi Nela” dhe nga ndjekës të kurseve të gjuhës turke në qytetin verior.

Veprimtaria artistike u ideua nga Qendra Kulturore e Bashkisë së Kukësit për të gjallëruar jetën kulturore-artistike të qytetit pas pandemisë, duke patur në qendër të vëmendjes brezin e ri.

Vënia në skenë e komedisë u bë e mundur me mbështetjen financiare të Fondacionit ALSAR, i cili u tregua i gatshëm t’i përgjigjej pozitivisht kërkesës së Qendrës Kulturore.

Përfshirja e ndjekësve të kurseve të gjuhës turke në përgatitjen dhe në vënien në skenë të komedisë synonte të shprehte forcën e bashkëpunimit kulturor shqiptaro-turk.

Shfaqjen e ndoqën autoritete vendore, mësues dhe drejtues të shkollës së mesme “Havzi Nela”, nxënës dhe qytetarë. Ata duartrokitën lojën skenike të aktorëve gjimnazistë, mjaft tërheqëse për nivelin e tyre amator.

Fondacioni ALSAR u nderua me një certifikatë mirënjohjeje, dhënë nga Bashkia e Kukësit për kontributin në gjallërimin dhe pasurimin e jetës kulturore të qytetit, për mbështetjen dhe bashkëpunimin e suksesshëm.