Kulturore Archives - Page 34 of 42

Vijojnë botimet tona: një libër mbi alkiminë e shpirtit në epokën e tejmodernizmit nga studiuesi Nexhat Ibrahimi

Produkt i aktivitetit botues të Fondacionit ALSAR në këto ditë përcëlluese gushti, ku thuajse gjithçka ka ndalur, por jo ai, është dhe libri i një studiuesi të mirënjohur të përtej kufirit e që meriton respekt pa kufi për punën e palodhur krijuese.

Kontribues këmbëngulës në pasurimin e kulturës islame shqiptare, i pandalur në të shkruar, autor i dhjetëra librave të botuar, studiuesi Nexhat Ibrahimi i paraqitet libërdashësit shqiptar me një tjetër vepër.

“Alkimia e shpirtit në epokën e tejmodernizmit” sapo e ka parë dritën e botimit dhe shpejt do të jetë në duart e lexuesve.

I mbushur me referenca kur’anore dhe me poshtëshënime, libri luan rol dëftues, përkujtues, këshillues. Si në rastin, për shembull, kur trajtohet “fjala”: “Frytet e fjalës së sinqertë, fjalës së mirë, fjalës së butë, fjalës së ëmbël, fjalës së respektit, dhe pasojat e fjalës së rrejshme, fjalës së keqe, fjalës shpifëse, kanë përfundime të ndryshme. Fjala e sinqertë çon në xhenet, kurse fjala e rrejshme çon në xhehenem” (fq. 31).

Nxitur nga ajete të Kur’anit në shtjellimin e idesë së tij për veprën, autori nënvizon, mes rreshtash, se, “Muslimani e ka për detyrë të jetë në anën e atyre fjalët dhe veprat e të cilëve janë korrekte. Të tillë ka mjaft në mesin e atyre që njohim dhe në mesin e atyre që nuk njohim, të afërm e të largët, të pasur e të varfër, zejtarë, bujq, meshkuj e femra” (fq. 173).

Në një tjetër rast, në një tjetër faqe dhe mbi një tjetër temë, por brenda së njëjtës strukturë mendimi, në vëmendje është edukimi. “Mirëpo, edukimi islam i fëmijëve duhet të jetë i hershëm, që nënkupton, edukimi duhet të jetë i pranishëm te prindërit e fëmijës së porsaardhur” (fq. 248).

Libri do ta bëjë menjëherë për vete lexuesin me lëndën e vet tërheqëse, pjesëza të së cilës i cituam pikërisht për këtë. Përtej titullit filozofik, leximi do (duhet) të rrjedhë i pandërprerë.

Nexhat Ibrahimi është në fushën e tij studimore dhe krijuese me këtë vepër, ndërsa e veçanta e librit është botimi nga Fondacioni ALSAR.

ALSAR nxjerr nga shtypi një titull të ri, “Horizonte etnokulturore”

Etnokultura shqiptare është temë e botimit më të ri të Fondacionit ALSAR.

I dalë tani nga shtypi, “Horizonte etnokulturore” ka për autor prof. dr. Ramazan H. Bogdanin, “Mjeshtër i Madh”.

Vepra është përmbledhje e punës së gjatë studimore së shkruesit të saj, e aktivitetit intensiv në art dhe shkencë.

Etnokultura dhe autobiografia përbëjnë dy linjat në të cilat është ecur në vepër, të pandara siç duket nga shkrirja e jetës së autorit në profesionin të cilit i kushtoi dekada të tëra mbushur me veprimtari, në rolin e interpretuesit, krijuesit dhe studiuesit.

Parathënia, dhe në anglisht në skajin fundor të botimit, të jep një pasqyrë të përmbajtjes, ndarë në 21 artikuj-kapituj, të shkruar në kohë të ndryshme. Si më thelbësorët, veçohen, “Historiofestivalistika e folklorit shqiptar”, “Diaspora shqiptare” dhe “Mëkuar nga baltëmjalta Tiranë, 1940-1952”. I shumëshëtitur, pjesëmarrës në qindra veprimtari, autori nuk e ka patur të vështirë ta mbushë punimin me të dhëna dhe ilustrime fotografike.

“Horizonte etnokulturore” ka veçorinë e së njëzetës vepër, së finales, së autorit, tashmë në një moshë për të bërë bilancin e jetës.

Fondacioni ALSAR e zgjeron më tej me këtë vepër diapazonin e botimeve të tij, në dobi të kulturës sonë kombëtare.

Vjen botimi, “Kullat e sahatit në Shqipëri”

Ditë më parë doli nga shtypi botimi, “Kullat e sahatit në Shqipëri – historia dhe arkitektura”, i autorit Dritan Çoku. I botuar nga Fondacioni ALSAR, libri është një monografi për këtë gjini ndërtimore.

Ky studim monografik me mbi 400 faqe është i ndarë në katër kapituj, duke i trajtuar në çdo aspekt kullat e sahatit, historikun e tyre, ndërtimin, e çdo veçori tjetër. “Historia e kullave të sahatit dhe rrethanat e krijimit të tyre në qytetet shqiptare” është titulli i kapitullit të parë, shpjegues dhe i tematikës. Tipologjinë e kullave të sahatit në vendin tonë e trajton kapitulli i dytë. Dy kapitujt e tjerë janë, “Kullat e sahatit si krijime arkitektonike në lidhje me vendin ku u ndërtuan dhe si ndërtime me pajisje të veçanta” dhe “Kullat e sahatit në Shqipëri”. Kapitulli i fundit e trajton më vete çdo kullë sahati në qytetet apo lokalitetet shqiptare.

Për autorin dhe punën e tij studimore veçojmë një pjesëz nga parathënia e botimit: “Autori Dritan Çoku ka hyrë në thellësi e gjerësi të temës që ka marrë në studim. Ai me skrupulozitet ka studiuar pothuajse të gjitha të dhënat bibliografike për të gjitha kullat e sahatit në Shqipëri të autorëve vendas dhe të huaj…. Autori ka shkuar në çdo objekt, pranë çdo kulle sahati apo gjurmë të ndërtimit të saj, ku ka marrë dhe ka realizuar rilevimin e saj, duke e studiuar me imtësi të gjithë pamjen arkitektonike…. Nuk ka lënë asnjë hollësi të jashtme dhe të brendshme, deri në relievet dekorative të gdhendura në gurë, duke studiuar dhe kuptimin e simboleve të tyre.”
Shkruesi i parathënies e sheh botimin, pra, monografinë, si një dokument historik mjaft të vlefshëm dhe për problemet e ruajtjes, mbrojtjes, mirëmbajtjes, përforcimit, konservimit dhe restaurimit të kullave të sahatit në territorin shqiptar.

Prej hyrjes, pas parathënies, shkëpusim fjalinë e parë, e cila thotë se, “Kullat e sahatit, si një gjini ndërtimore me karakter publik, ngrihen në të gjitha trojet shqiptare gjatë Kohës së Re dhe asaj Moderne, duke u bërë dëshmi të qarta të periudhave të historisë së popullit shqiptar dhe kulturës sonë tradicionale ndërtimore në veçanti.”

Pavarësisht specifikës së tij, botimi është tërheqës, dhe duhet të jetë i tillë, për çdo lexues. “Kullat e sahatit në Shqipëri” është studim me shumë vlerë; botimi cilësor i Fondacionit ALSAR ia shton vlerën, ia vë më në pah!

I porsabotuar, “Gruaja dhe familja në dyzet hadithe”

Një titull i ri zë vend në vargun e botimeve të Fondacionit “ALSAR”. Një botim i ri për një temë që nuk i ikën kurrë koha.

“ALSAR” sapo e botoi veprën e autorit Zekeriya Güler, teologut turk; një punim mbi pozitën e gruas në Islam, mbi identitetin dhe personalitetin e saj, bazuar në fjalët e të Dërguarit të Zotit.

Nga sa e bën të qartë teksti në kapakun e prapmë të botimit, përmes përpjekjes për t’i komentuar hadithet profetike është dhënë mundësia të tregohet se si keqtrajtoheshin gratë në kohën e injorancës (xhahilijetit), si u mohoheshin të drejtat dhe liria, e si Allahu i Lartësuar u dha lavdi, nder e dinjitet, me anë të Profetit të Tij.

Trajtesa është e gjerë. Ajo meriton sigurisht vëmendje dhe lexim të kujdesshëm. Një rast i mirë për t’u futur në mendime, për të reflektuar, për ta riparë realitetin, për t’i rivështruar idetë mbi dy elemente esenciale të jetës në këtë botë kalimtare.

Kur autori flet për vëmendjen dhe interesin për librin, të ribotuar dhe të përkthyer në gjuhë të tjera, tani dhe në shqip, e ka vetëdijen dhe e thekson faktin se, në të vërtetë, vëmendje dhe interes është treguar për të Dërguarin e Allahut, si mësues i njerëzimit, për familjen shembullore të ndërtuar nga ai.

Ai nuk lë pas dore në krye të librit një shprehje të mirënjohjes për z. Mehdi Gurra, kryetarin e Fondacionit “ALSAR”, nxitës i botimit në shqip, për përkthyesen dhe për çdo ndihmues në sjelljen te lexuesi ynë të këtij punimi.

Prof. dr. Zekeriya Güler ka një karrierë të gjatë akademike. Pjesëtar i trupës pedagogjike në fakultetet e teologjisë të disa universiteteve në Turqi, atë e gjejmë aktualisht në Universitetin “29 Mayıs”. Prirjen drejt shkencës së hadithit ia vërejmë në titujt e botimeve me autorësinë e tij.

Botimet “ALSAR”, pesë tituj të këtij viti

Ndërsa koha kalon, botimet e Fondacionit “ALSAR” njohin rritje në numër, në cilësi dhe në shumëllojshmëri. Botime dhe ribotime, tituj të larmishëm, sjellë lexuesit të çfarëdoshëm dhe të specializuar. Disa qindra janë këto botime, shtuar këtë vit me tituj të rinj, e me të tjerë libra që presin në radhë për t’u shtypur.

Një botim kushtuar gjuhësisë, posaçërisht gegnishtes, një libër kujtimesh i sjellë me një përkthim të ri, dhe një vepër krejt e veçantë, ngaqë është në turqisht dhe frëngjisht, më së pari, përveç përmbajtjes, i bashkohen listës së gjatë si botime të 2021-shit.

“Shkolla e Mjekësisë”, “Drejtshkrimi i gegnishtes ose gegnishtja e standardizueme”, “Her devirde yunanlılar – Eski bir diplomatın kaleminden”, “Mevludi Sherif” dhe “Bosnja dhe Hercegovina gjatë misionit të Xhevdet Efendiut” përbëjnë titujt e parë të botuar për këtë vit.

Një numër pedagogësh të Universitetit të Trakias në Edirne të Turqisë kanë përgatitur botimin, të sjellë në shqip, “Shkolla e Mjekësisë”, që për lëndë ka rivitalizimin e një pjese të trashëgimisë osmane në atë qytet, dikur dhe qendër e perandorisë. Zhvillimi historik i shkollave osmane, arsimi mjekësor në Edirne gjatë periudhës osmane, si dhe në Europë në të njëjtën periudhë dhe më herët, gjendja e kompleksit historik dhe puna restauruese në të, jepen shkurtimisht dhe me ilustrime.

Me përgatitjen, parathënien dhe shënimet e Mehmet Elezit, është botuar “Drejtshkrimi i gegnishtes ose gegnishtja e standardizueme.” Prej këtij punimi gjuhësor me mjaft vlerë po citojmë pak fjali, nga parathënia, me shumë domethënie:

“Gegnishtja dhe tosknishtja janë dy mushknitë e gjuhës shqipe. Si njerëz të lirë, nuk mund t’ia lejojmë vetes ‘luksin’ me shpërfillë qoftë edhe nji shkronjë a tingull të saj. Të shpërndamë në disa shtete në Ballkan, të bamë pikë e pesë nëpër botë, e vetmja që na njajtëson qartësisht si shqiptarë asht fjala shqipe. Pa gjuhë shqipe s’ka shqiptarë.

“Vërehet nji prirje me e gjallnue gegnishten. Herë-herë ma fort si vullnet i paorganizuem, sesa si ndihmesë e mirëfilltë.

“Gegnishtja i ka pasë rregullat e drejtshkrimit para se me i pasë shqipja e sotme standard. I kishin hartue dijetarët në Prishtinë, me përkushtim e kompetencë shkencore. I përfunduen më 1964. Në qershor 1964 u miratuen nga autoritetet shtetnore të kohës.

“Ky libër përmban pikërisht rregullat e botueme më 1964, në Prishtinë. Asht kodi i standardizimit të gjuhës shqipe, me bazë gegnishten. Gjithnji i vlefshëm edhe si kod i gegnishtes së normëzueme.”

Në gjuhën e përkthyer dhe në atë origjinale, në turqisht dhe frëngjisht, “Her devirde yunanlılar – Eski bir diplomatın kaleminden”, “Les grecs a toutes les époques – De la plume d’un ancien diplomate”, ky botim i “ALSAR”-it flet për grekët dhe përmban përshkrime shumë interesante për ta.

Në shqip si, “Grekët në çdo epokë”, vepra kërkon vetëkuptueshëm njohjen e turqishtes apo të frëngjishtes për t’u lexuar. Botimi i saj në frëngjisht në vitin 1870 u bë nga Edouard Dentu, përkthyer në turqisht si përshkruese e jetës sociale, kulturore dhe politike të grekëve që prej antikitetit.

“Mevludi Sherif”, prej të ndjerit Hafiz Ali Ulqinaku, është një ribotim i kërkuar, siç bëhet e ditur dhe në faqet e para të botimit. Ai qe botuar dhe gjashtë vite më parë nga Fondacioni “ALSAR”, risjellë sërish për lexuesin në kërkim të tij, më në veçanti për atë në Ulqin, prej dhe nga erdhi kërkesa.

“ALSAR” solli një tjetër vepër të Pashko Vasës, “Bosnja dhe Hercegovina gjatë misionit të Xhevdet Efendiut”. Si shpesh në botimet e fondacionit tonë, libri është dygjuhësh, në shqip dhe frëngjisht, në gjuhën në të cilën e shkroi fillimisht Pashko Vasa.

“La Bosnie et L’Herzegovine pendant la mission de Djevdet Efendi”, i botuar më 1865 në Stamboll, përmban kujtime dhe përjetime të autorit gjatë qëndrimit të tij jo shumë të gjatë në atë vend.

Në parathënien e librit thuhet mes të tjerash: “Në qoftë se më pyesin për arsyet që më shtynë të shkruaj në një gjuhë që nuk është e imja (unë jam shqiptar) dhe të cilën nuk e njoh aq mirë sa ta përdor me njëfarë elegance, do të përgjigjem vetëm me dy fjalë…. Di vetëm se çdo gjë që qeveria jonë bën në interes të qytetërimit dhe të njerëzimit, mbetet në terr e në heshtje. Nëse gazetat thonë ndonjëherë një fjalë për këtë, kjo fjalë është shumë e zbehtë, e pakët. Dhe kështu, e mira që bën ajo kalon pa rënë në sy… Për të mirën nuk flitet thuajse kurrë… Një gjykim i tillë është i padrejtë…. Kur shkrova, nuk pata asnjë qëllim tjetër përveç qëllimit me vu në dukje të mirën që misioni i Xhevdet Efendiut bëri në Bosnje e në Hercegovinë. Dua në të njëjtën kohë t’u bëj të njohur evropianëve gjëra që ata nuk i dinë, dhe që edhe vetë ne, shtetas otomanë dhe nëpunës të qeverisë, nuk i njohim më mirë se ata.”

Pesë titujt e mësipërm do të ndiqen gjatë këtij viti nga shumë botime të tjera. Cilësia e përzgjedhjes së titujve të rinj, sikurse dhe cilësia e botimit, është e garantuar nga një traditë shumëvjeçare e botimeve të “ALSAR”-it.

Prishtina bëhet ndalesa e radhës e ekspozitës “Tirana 100 vjet kryeqytet”

Fondacioni “ALSAR” e ka bartur në një tjetër shesh “Skënderbej”, në një tjetër kryeqytet të shqiptarëve, ekspozitën e kushtuar 100 viteve të Tiranës si kryeqytet i Shqipërisë. Stendat e ekspozitës “Tirana 100 vjet kryeqytet” kanë mbushur sot sheshin “Skënderbej” të Prishtinës, për të qëndruar aty për dy ditë, më 16 dhe 17 dhjetor, aq sa ç’është menduar për t’u ekspozuar, pasi do të shëtisin dhe në qytete të tjera të hapësirës shqiptare. Interesim i kënaqshëm është treguar për ekspozitën e Fondacionit “ALSAR” dhe ceremoninë e përurimit të saj në Prishtinë. Qytetarët kosovarë kanë ndjekur me vëmendje fjalët përshëndetëse, për të parë më pas përmes fotografive historinë e përmbledhur të kryeqytetit të shtetit amë. Përurimi i ekspozitës u bë nën kujdesin e Fondacionit “ALSAR” dhe të Institutit Albanologjik të Prishtinës. “Falë ekspozitës ne kemi mundësi të shohim pamje nga e kaluara e Tiranës, nga historia e saj, nga të gjitha veçantitë etno-kulturore specifike që kishte dikur, por dhe transformimin e saj përgjatë një shekulli”, u shpreh drejtori i Institutit Albanologjik të Prishtinës, prof. dr. Hysen Matoshi. “Për ne, si institut, është nder që të kujtojmë këtë ngjarje shumë të rëndësishme (100-vjetorin e Tiranës si kryeqytet i Shqipërisë)”, tha ai për mjetet informative që e ndoqën aktivitetin. Nga ana e tij, kryetari i Fondacionit “ALSAR”, z. Mehdi Gurra, vuri në dukje se Tirana i përket të gjithë shqiptarisë, duke bërë dhe një përshkrim të përmbajtjes së fotografive të ekspozitës dhe të ngjarjeve që ato përcjellin. Të gjetura dhe me domethënie ishin fjalët e tij se, “Njëqindvjetori i Tiranës si kryeqytet nuk i përket vetëm Shqipërisë, nuk është përvjetor për t’u përkujtuar vetëm në Tiranë.” “Tirana është kryeqytet dhe për atë që vjen nga Prishtina, nga Shkupi a Ulqini, si një mirëpritëse e çdo shqiptari.”Ekspozimi në Prishtinë, dhe më tej dhe në qytete të tjera, i fotografive të kushtuara 100 viteve të Tiranës si kryeqytet i Shqipërisë shpalos edhe një herë karakterin kombëtar të veprimtarisë së Fondacionit “ALSAR”. Bërja e kësaj ekspozite dhe shëtitja e saj në këtë kohë pandemie dhe kufizimesh të jetës normale flet po ashtu qartë për ngulmimin e “ALSAR”-it në përmbushjen e objektivave dhe të misionit që i ka vënë vetes. Ekspozita në sheshin “Skënderbej” të Prishtinës do të jetë e vizitueshme gjatë këtyre dy ditëve mes orëve 11:00-16:00. Më pas ajo do të vazhdojë udhëtimin e saj, për ta treguar historinë e Tiranës në të tjera vendndalime.